Kopia zapasowa danych przechowywanych w pamięci smartfona lub tabletu pracującego pod kontrolą Androida lub w urządzeniu Apple przydać się może np. w przypadku wymiany na nowszy model. Pokazujemy, jak to zrobić.
Backup smartfona z Androidem
W smartfonach i tabletach instalujemy wiele aplikacji, gier, pobieramy e-booki, zapisujemy różnego typu multimedia. Gdy nagle zdarzy się wypadek lub awaria urządzenia - dane mogą przepaść. Dlatego lepiej jest wcześniej zabezpieczyć je, wykonując kopię zapasową. Taką kopię możemy później przywrócić i dalej korzystać z potrzebnych plików.
Wiedza, jak sprawnie wykonywać kopie danych w smartfonach, przyda się także wtedy, gdy zajdzie potrzeba oddania urządzenia do serwisu. Bardzo często użytkownicy nie są świadomi, że serwisanci zgodnie z procedurą powinni w pierwszym kroku przywrócić telefon do ustawień fabrycznych i sformatować pamięć urządzenia, by chronić prywatność klientów. Dlatego zawsze przed odesłaniem telefonu do serwisu powinniśmy wykonać pełną kopię zapasową urządzenia i najlepiej sami usunąć wszelkie dane, tak aby nie dostały się w niepowołane ręce.
Uwaga! Nie zawsze możemy zachować 100 procent danych z urządzenia - jest to uzależnione od wybranej metody i od stopnia naszego zaawansowania. Poza wiedzą nie potrzebujemy jednak wiele - tak naprawdę oprócz urządzenia mobilnego wystarczy przewód USB i komputer (w przykładach pokazanych w tym poradniku - z systemem Windows 10) oraz odpowiednia aplikacja.
Różni producenci smartfonów oferują różne formy wykonywania kopii zapasowych. Najczęściej takie kopie można przywrócić tylko na urządzeniu tej samej firmy. Możemy także korzystać z aplikacji niezależnych, udostępnianych przez twórców oprogramowania. Alternatywną metodą jest wykorzystanie specjalnego interfejsu ADB, dzięki któremu możemy bez pomocy aplikacji dokonać pełnego backupu urządzenia.
Co to jest root?
Uzyskać roota w systemie Android, to znaczy mieć pełną kontrolę nad urządzeniem z prawami administratora. Zrootowany smartfon możemy dowolnie modyfikować, kopiować, a także kasować w nim dowolne pliki.
Ostatnio coraz więcej producentów zaczyna udostępniać fabrycznie odblokowane urządzenia z możliwością aktywowania praw roota. To spore ułatwienie dla mniej zaawansowanych użytkowników. Praktycznie każde urządzenie można jednak odblokować, korzystając z poradników do konkretnego modelu.
Uwaga! Jeśli producent na to nie zezwala, odblokowanie telefonu grozi anulowaniem gwarancji. W przypadku starszych urządzeń jest to jednak właściwie jedyne sensowne rozwiązanie.
Producenci nie aktualizują systemu i oprogramowania w starszych modelach, przez co użytkownicy zmuszani są do zakupu nowego,
aktualnego sprzętu. Jeśli jednak odblokujemy nasze urządzenie, będziemy mogli sami zaktualizować Androida do najnowszej wersji, korzystając z ROM-ów udostępnianych w internecie na zasadach Open Source.
Co nam daje root
- Możliwość usuwania systemowych aplikacji oraz bloatware (śmieciowe oprogramowanie instalowane przez operatora).
- Możliwość wykonania pełnego backupu wraz z ustawieniami systemowymi oraz danymi aplikacji.
- Możliwość instalacji najnowszego firmware'u dla naszego urządzenia stworzonego przez różnych deweloperów.
- Możliwość zmiany jądra systemu i kontrola nad procesorem - oszczędność baterii.
- Niczym nieograniczone możliwości konfiguracji wyglądu systemu i dodatkowe funkcje.
Backup pełny i niepełny
Nie każda kopia zapasowa zabezpiecza wszystkie dane z urządzenia. Korzystając z aplikacji producentów, najczęściej nie możemy zabezpieczyć danych programów, tapet, SMS-ów, MMS-ów i różnego typu ustawień systemowych, jak na przykład hasła do różnych sieci Wi-Fi.
Niezależne aplikacje do wykonywania backupu mają podobne ograniczenia. Pełny backup jest możliwy właściwie tylko w przypadku, gdy nasze urządzenie jest odblokowane i mamy prawa roota. Możemy wtedy zachować wszystkie dane i informacje. Najlepszą i najbardziej pewną metodą jest wykonanie pełnego backupu całego systemu z poziomu recovery (patrz ramka obok). W ten sposób tworzymy obraz systemu, który może być w dowolnej chwili przywrócony. Osoby, które lubią eksperymentować z różnymi ROM-ami, powinny zawsze mieć przynajmniej jedną lub dwie sprawdzone kopie zapasowe w bezpiecznym miejscu, na wszelki wypadek.
Konto Google
Każde urządzenie z Androidem z zainstalowanym pakietem Google Apps wymaga od nas zalogowania się do konta Google w celu na przykład korzystania ze Sklepu Play. Możemy jednak znacznie szerzej wykorzystywać konto Google w smartfonie. Jest to świetny sposób na przechowywanie wielu informacji z telefonu i szybki ich transfer do nowego urządzenia.
Warto też spróbować wykorzystać to, co już mamy. Zanim zaczniemy instalować nowe aplikacje (omówione na kolejnych stronach) i zanim odblokujemy nasz smartfon, warto przekonać się, jakie wbudowane narzędzia znajdziemy w naszym urządzeniu - być może wystarczą do naszych celów.
Aplikacje producentów
Samsung Kies 3
Aplikacja
Samsung Kies 3 do urządzeń Samsunga, w najnowszej wersji wspiera tylko urządzenia z Androidem 4.3 i wyższym. Pozwala na aktualizację firmware'u, wykonanie backupu, synchronizację plików. Komunikacja może odbywać się przez USB lub Bluetooth. Niestety, nie można wykonać pełnej kopii, brakuje też synchronizacji kontaktów z Outlookiem w komputerze (co było możliwe w starszych wersjach).
Xperia Companion
Aplikacja
Xperia Companion przeznaczona dla posiadaczy urządzeń firmy Sony. Pozwala na bardzo wygodne wykonywanie kopii zapasowej, jak również na synchronizowanie plików i aktualizację oprogramowania. Umożliwia łączenie się z telefonem poprzez kabel USB, Bluetooth oraz Wi-Fi (przy ważnych operacjach zaleca się USB). Interfejs jest podzielony na przejrzyste moduły, a korzystanie z programu jest intuicyjne.
Huawei Hisuite
Aplikacja
Huawei Hisuite dostępna w języku polskim, pozwala na zarządzanie urządzeniami firmy Huawei. Dzięki niej będziemy mogli zaktualizować oprogramowanie i zachować dane z urządzenia. Obsługa jest prosta i nawet przywracanie danych nie powinno sprawić problemów.
Xiaomi Misuite
Dzięki temu programowi będziemy mogli zabezpieczyć dane z urządzeń firmy Xiaomi. Jedynym problemem aplikacji jest brak wsparcia dla języka polskiego. Pozwala łatwo zachować kontakty, wiadomości, zdjęcia i cały system.
Kopia danych konta Google
Zaletą tej metody jest przede wszystkim prostota całego procesu. Oczywiście ta metoda jest daleka do pełnego backupu, ale pozwala zachować podstawowe informacje, takie jak kontakty, Kalendarz Google, zawartość Dysku Google, e-maile w usłudze Gmail. Możemy porządkować kontakty później nawet na komputerze, korzystając z narzędzi dostępnych w przeglądarce. Na różnych urządzeniach proces ten może wyglądać nieco inaczej, ale sprowadza się do tego, że trzeba uruchomić Ustawienia i znaleźć w nich odpowiednie polecenie: Zarządzanie kontami lub Konta. Następnie naciskamy Google. Jeśli korzystamy z więcej niż jednego konta Google na naszym telefonie, wybieramy to, z którego dane chcemy zabezpieczyć.
Następnie za pomocą przełączników zaznaczamy odpowiednie opcje, które nas interesują - i to wszystko. Jeśli chcemy, możemy wymusić synchronizację, naciskamy górny prawy róg opcji i wybieramy pozycję Synchronizuj teraz.
Przywracanie kopii danych konta Google
Po zakupie nowego urządzenia z Androidem wystarczy tylko zalogować się za pomocą tego samego konta Google, którego dane zabezpieczyliśmy kopią, i rozpocząć synchronizację. Dzięki temu bardzo szybko będziemy mogli korzystać z naszych kontaktów. Oczywiście przywrócone zostaną tylko dane, które zostały zaznaczone do synchronizowania (patrz wskazówka
Kopia danych konta Google).
Ręczna kopia wybranych danych
Bardzo prostym sposobem, który sprawdzi się zwłaszcza w przypadku mniej zaawansowanych użytkowników, jest wykonanie kopii plików użytkownika ręcznie.
1. Podłączamy urządzenie mobilne do komputera za pomocą USB, a następnie na ekranie głównym wybieramy sposób połączenia MTP.
2. Czekamy, aż nasze urządzenie zostanie rozpoznane, a odpowiednie sterowniki automatycznie zainstalowane (w Windows 10).
3. W Eksploratorze plików odnajdujemy nasze urządzenie i kopiujemy wszystkie pliki, które chcemy zabezpieczyć, do wybranego folderu na dysku komputera. W ten sposób najprościej można zachować pliki z urządzenia mobilnego w nieskompresowanym formacie.
Instalacja Custom Recovery
Każde urządzenie ma wbudowane stockowe recovery o podstawowej funkcjonalności. Jak uruchomić recovery, dowiemy się z instrukcji obsługi naszego urządzenia, najczęściej trzeba nacisnąć kombinację przycisków głośności i zasilania. Możliwość zaawansowanych operacji, takich jak pełny backup z kompresją, jest jednak dostępna tylko w custom recovery, takim jak TWRP.
Instalacja custom recovery i korzystanie z niego jest dość proste. Musimy tylko mieć prawa roota w naszym urządzeniu (każdy model rootuje się w inny sposób - trzeba znaleźć w internecie instrukcję odpowiednią dla naszego urządzenia). Oto jak zainstalować custom recovery.
Uwaga! Opisane kroki wykonujemy przy naładowanej baterii, wyjętej karcie SIM i wyłączonym połączeniu sieciowym - to zapewnia stabilne środowisko.
1. Wyszukujemy w Sklepie Play aplikację
Official TWRP App i instalujemy ją.
2. Po instalacji naciskamy polecenie Backup Existing Recovery. Dzięki temu nasze obecne recovery zostanie wyciągnięte z systemu i zachowane.
3. Gdy upewnimy się, że zakończyliśmy ten krok, wybieramy opcję TWRP Flash.
4. Naciskamy Select Device i wyszukujemy nasze urządzenie.
Baza aplikacji jest naprawdę ogromna i są w niej wszystkie używane urządzenia. Po odnalezieniu naszego modelu wybieramy najbardziej aktualną wersję recovery i naciskamy Download TWRP.
5. Po potwierdzeniu praw roota będziemy mogli wgrać nowe recovery.
Naciskamy Select file to flash…, odnajdujemy pobrany obraz recovery, zaznaczamy go i naciskamy Flash to recovery.
6. Po chwili powinniśmy mieć nowe recovery, które będzie miało znacznie szersze możliwości. Od teraz nic nie stoi na przeszkodzie, by wykonać pełny backup czy przeprowadzić instalację nowego firmware'u.
Szybkie i bezpieczne korzystanie z recovery
Uruchamiamy nasze urządzenie w trybie recovery - dużą zaletą TWRP w odróżnieniu od innych custom recovery jest możliwość kontroli wszystkich funkcji za pomocą dotyku, a nie przycisków głośności i zasilania.
Domyślnie TWRP instalowane jest w języku angielskim (w przypadku chińskich urządzeń może zdarzyć się instalacja w języku chińskim), ale zmiana na polski jest dość prosta. Uwaga! Dla ułatwienia: układ menu jest identyczny w przypadku wszystkich języków.
1. Na ekranie głównym naciskamy Ustawienia.
2. Następnie naciskamy ikonę kuli ziemskiej po prawej stronie.
3. Teraz wystarczy tylko wybrać język polski i nacisnąć Wybierz język.
Dla jeszcze bardziej zaawansowanych
Po zainstalowaniu custom recovery i wykonaniu pełnej kopii zapasowej możemy na przykład odnaleźć specjalnie stworzone dla naszego urządzenia custom ROM-y z różnymi ulepszeniami i możliwościami konfiguracyjnymi. Nowy system wgrywamy, naciskając Instaluj w TWRP, a następnie wybieramy odpowiedni plik w formacie ZIP. Instalacja powinna przebiegać bezproblemowo, warto jednak pamiętać, aby po instalacji wyczyścić cache i wyzerować statystyki baterii.
Redakcja dołożyła wszelkich starań, by wszystko opisać jak najdokładniej, ale nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne szkody czy utratę danych.
Backup z TWRP
1. Po uruchomieniu recovery naciskamy Kopia.
2. Teraz możemy wybrać, co chcemy zachować w naszej kopii zapasowej.
Musimy jednak pamiętać, że dane zostaną zapisane na karcie pamięci lub wewnątrz urządzenia - musimy mieć odpowiednio dużo wolnego miejsca do wykonania kopii.
3. Proces zacznie się po przesunięciu suwaka u dołu ekranu. Następnie kopię możemy przesłać do komputera w celu zachowania na znacznie pojemniejszym dysku. Możemy wykonywać takie kopie co miesiąc i zachowywać dwie ostatnie, a starsze kasować.
Przywracanie z TWRP
1. Upewniamy się, że kopia, którą chcemy przywrócić, jest w pamięci wewnętrznej naszego urządzenia lub karcie SD. Uruchamiamy recovery i naciskamy Przywróć.
2. Teraz wybieramy odpowiednią kopię.
W ten sposób w każdym momencie możemy przywrócić dokładnie taki sam stan telefonu, w jakim wykonywaliśmy kopię, łącznie z ustawieniami aplikacji, SMS-ami i wszystkimi informacjami o systemie.
Kopia zapasowa z wykorzystaniem ADB
1. Na komputerze musimy zainstalować specjalny interfejs ADB, sterowniki obsługi urządzeń z systemem Android i inne dodatki - wszystko znajduje się w jednej paczce i jest dostępne do pobrania z KŚ+. Paczkę instalujemy, wciskając po uruchomieniu Y i Enter - trzy razy.
2. Teraz możemy wykonać kopię. Uruchamiamy Wiersz polecenia jako administrator i podłączamy smartfon do komputera. Upewniamy się, że urządzenie jest w trybie MTP i włączone jest
Debugowanie USB (informacje, jak to zrobić, można znaleźć dla każdego modelu w internecie).
3. W komputerze wpisujemy i zatwierdzamy komendę
adb devices. Powinniśmy zobaczyć nasze urządzenie jako ciąg znaków i cyfr.
4. Wpisujemy komendę
adb backup -apk -shared -all -f C:\backup2017rok.ab. Po zatwierdzeniu na ekranie smartfona pojawi się informacja o wykonywaniu kopii - wystarczy nacisnąć
Backup My Data.
5. Operacja może potrwać dość długo i zależy od wydajności naszego urządzenia i rozmiaru jego pamięci.
Alternatywne metody wykonywania kopii zapasowej
Oprócz custom recovery możemy skorzystać z innych metod wykonania backupu, jak interfejs ADB czy też specjalne aplikacje ze Sklepu Play. Oczywiście bez praw roota nie będziemy mogli wykorzystać w pełni potencjału aplikacji, które przy instalacji informują, że wymagają uprawnień administratora. W przypadku metody ADB nie jest wymagane posiadanie roota - jest to dość uniwersalny sposób. Powinien zadziałać w przypadku każdego urządzenia niezależnie od wersji systemu Android. Pozwala także na skorzystanie z chmury w celu przechowywania kluczowych danych z naszego urządzenia.
Przywracanie z ADB
1. Operacja przywracania jest dość prosta. Powtarzamy kroki 2 i 3 porady
Kopia zapasowa z wykorzystaniem ADB.
2. Teraz wystarczy w komputerze wpisać
adb restore C:\backup2017rok.ab i zatwierdzić. Na urządzeniu musimy potwierdzić proces przywracania i po dłuższej chwili wszystkie dane zostaną przywrócone. Jest to bezinwazyjna, bezpieczna metoda wykonywania kopii zapasowej oraz jej przywracania, dostępna dzięki wykorzystaniu środowiska deweloperskiego dla systemu Android.
Aplikacje ze sklepu Play
SMS Backup & Restore
Przydatnym uzupełnieniem różnych form wykonywania kopii zapasowych jest możliwość zachowania kopii samych SMS-ów i logów połączeń oraz szybkiego ich przywracania. Jest to przydatne zwłaszcza przy zmienianiu urządzeń. W tym wypadku dobrze sprawdza się aplikacja SMS Backup & Restore.
Jest ona dość prosta w obsłudze, nie wymaga praw roota i zajmuje mało miejsca. Można ustawić język polski - wystarczy wejść w Settings, App Language, Polish (spolszczenie nie jest jednak kompletne).
Aplikacja pozwala na zachowanie historii połączeń w chmurze z wykorzystaniem Dropbox i Google Drive oraz w pamięci wewnętrznej.
Titanium Backup
Jest to najbardziej kompletne narzędzie do wykonywania kopii zapasowych w systemie Android. Wymaga praw roota.
Dzięki nim możemy dokonać pełnego backupu nawet aplikacji systemowych. W darmowej wersji pozwala na wykonanie kopii i jej przywrócenie (kopia zostanie zapisana w pamięci wewnętrznej telefonu). Jeśli wykupimy licencję PRO za mniej więcej 24 złote, będziemy mogli korzystać z wielu dodatkowych funkcji, jak synchronizacja z chmurą i szyfrowanie kopii.
Aplikacja jest bardzo złożona, jednak podstawowe operacje dotyczące kopii są na tyle intuicyjne, że każdy powinien sobie z nimi poradzić. Przywracanie kopii jest również proste.
Aby zmiana smartfona na nowy nie wiązała się z utratą potrzebnych danych, wystarczy wykorzystać wbudowane opcje pozwalające na logowanie się do urządzeń poprzez uniwersalne konta, czyli konto Google w wypadku urządzenia z Androidem.
Kopia zapasowa - iPhone
- Jeżeli chcemy stworzyć kopię zapasową iPhone'a lub iPada lokalnie, na swoim komputerze, najlepiej wykonać ją za pośrednictwem aplikacji iTunes. Za pomocą iTunes możemy również przywrócić dane.
- Mamy też możliwość internetowej archiwizacji iPhone'a w chmurze iCloud.
Kopia w komputerze: iTunes
1. Podłączamy iPhone do komputera kablem USB i uruchamiamy program iTunes.
2. Klikamy na ikonę iPhone'a. Program przenosi nas do widoku urządzenia. Znajdujemy sekcję Kopie zapasowe i zaznaczamy opcję Ten komputer.
3. Klikamy na Archiwizuj teraz,by stworzyć kopię zapasową naszego iPhone'a.
4. Jeśli będziemy potrzebowali przywrócić dane, powtarzamy kroki 1 i 2 i w sekcji Kopie zapasoweklikamy na Odtwórz kopię zapasową.
Kopia w chmurze: iCloud
Kopia w chmurze Apple - iCloud - ma pewne ograniczenia. Nie możemy zrobić kopii filmów, muzyki, e-booków i aplikacji, które nie zostały kupione przez iTunes, App Store lub iBooks Store. Również zdjęcia, które zostały wgrane zewnętrznie, nie zostaną zarchiwizowane.
1. Aby stworzyć backup w iCloud, wchodzimy w ustawienia iPhone'a i naciskamy ikonę iCloud.
2. W ustawieniach iCloud wybieramy Archiwum i włączamy tę funkcję. Od teraz nasz telefon będzie automatycznie archiwizować się przez Wi-Fi. Uwaga! Archiwum iCloud wymaga wolnej przestrzeni w usłudze iCloud Drive. Domyślnie każdy użytkownik ma za darmo 5 GB.
